Matki Boskiej Gromnicznej

2 lutego Kościół obchodzi święto Ofiarowania Pańskiego, w polskiej tradycji ludowej zwane świętem Matki Boskiej Gromnicznej. Tego dnia święci się gromnice, a na wsi patrzono w niebo i wróżono, jak długo jeszcze potrwa zima.

Najbliżej

2 lutego

we wtorek, 2 lutego 2027

Słońce tego dnia

Wschód 07:16, zachód 16:24

Dzień trwa 9 h 09 min (Warszawa)

Gromnica

Gromnica to gruba świeca, zwykle z wosku, święcona w kościele 2 lutego. Zygmunt Gloger wyjaśnia, że nazwa pochodzi od gromu, czyli pioruna, bo zapalano ją w czasie burzy. W domach dworskich i chłopskich trzymano ją razem z palmą nad łóżkiem.

Dr Małgorzata Dziura z Muzeum Narodowego Ziemi Przemyskiej opisuje, że w czasie burzy stawiano gromnicę w oknie – w jednych regionach zapaloną, w innych zgaszoną – albo obchodzono z nią dom. Gospodarz wypalał płomieniem znak krzyża na belce pod sufitem i robił dymem krzyżyki nad drzwiami i oknami. Zapaloną gromnicą błogosławiono też zagrodę i pole.

Matkę Boską Gromniczną uważano za opiekunkę przed wilkami, a luty nazywano „wilczym miesiącem”. Według legendy Maryja uratowała wilka, którego chłopi chcieli zabić, i odtąd zwierzę było Jej posłuszne. Na ludowych obrazach widać Ją z Dzieciątkiem i gromnicą w zimowym krajobrazie, a obok wilki. Zimą znaczono gromnicą obory i stajnie, a w drogę zabierano świecę, bo jej blask miał odstraszać wilki.

Pogoda na Gromniczną

Na Gromniczną liczono, że zima jest w połowie. Mówiono krótko: „Gromnica – zimy połowica”. Z pogody tego dnia wróżono, co będzie dalej, a wróżby szły często na przekór.

Najbardziej obawiano się słońca. Samuel Adalberg zapisał kilka odmian powiedzenia, że pasterz wolałby zobaczyć wilka w owczarni niż słońce na niebie w dzień Gromnicznej. Jasny dzień miał zapowiadać dalsze mrozy i śnieg. Odwilż też nie cieszyła: gdy z dachów kapało, zima miała się jeszcze przewlec.

Wróżono również z przyrody. Według przysłów u Adalberga niedźwiedź na Gromniczną rozwala albo poprawia swoją gawrę, zależnie od pogody. Skowronek, który zaśpiewa przed tym dniem, potem na długo milknie. Gospodynie patrzyły na słońce z myślą o lnie, bo jasny dzień miał wróżyć dobry len.

Przysłowia z różnych zbiorów bywają sprzeczne, więc przy każdej pogodzie któreś się sprawdzi. Wybór jest niżej na stronie, a więcej lutowych powiedzeń znajdziesz w dziale przysłowia na luty.

W ogrodzie na początku lutego

Na początku lutego w ogrodzie jeszcze cicho, ale w domu można już zaczynać sezon. To dobry czas, by przejrzeć zapas nasion, sprawdzić daty na torebkach i spisać, czego brakuje. Firmy nasienne zalecają siać seler korzeniowy na rozsadę już w lutym, bo kiełkuje powoli i długo rośnie. Kiedy przyjdzie pora na paprykę, podpowie strona kiedy siać paprykę.

W sadzie, w dni bez silnego mrozu i bez opadów, można ciąć jabłonie i grusze.

Przysłowia na Gromniczną

Zobacz też

Źródła