Kalendarz księżycowy dla ogrodnika
Fazy Księżyca od dawna wyznaczają rytm prac w ogrodzie. Tu znajdziesz okresy Księżyca przybywającego i ubywającego z dokładnymi godzinami.
Księżyc przybywający
Od nowiu do pełni.
Od nowiu do pełni tarcza Księżyca rośnie. Dawniej na całej Słowiańszczyźnie wierzono, że przybywający Księżyc sprzyja wzrostowi i wszelkim poczynaniom. Osiemnastowieczny kalendarz Stanisława Duńczewskiego radził siać, sadzić i szczepić od pierwszej kwadry do pełni. Dzisiejsze kalendarze księżycowe przypisują tej porze siew i sadzenie roślin, które dają plon nad ziemią: sałaty, kapusty, fasoli, pomidorów czy dyni. Według nich soki roślin płyną wtedy ku górze. Dawne rady nie były jednak zgodne – niektóre zalecały pod przybywającym Księżycem sadzić także rośliny dające plon pod ziemią.
Pełnia
Księżyc w pełni oświetlony.
Pełnia to szczyt przybywania, po którym Księżyc zaczyna ubywać. Tradycje mówią o niej różnie. Dawny poradnik Jakuba Kazimierza Haura radził siać w marcu warzywa ogrodowe „pod pełnią”, a w 1962 r. „Express Poznański” pisał o rozpowszechnionym w wielu krajach przekonaniu rolników, że ziemniaki trzeba sadzić przy pełni, bo po kilku dniach spadnie deszcz. Część współczesnych kalendarzy księżycowych zaleca coś odwrotnego: w sam dzień pełni i tuż obok odłożyć siew i sadzenie, bo rośliny mają być wtedy najbardziej wrażliwe. Wybór zostaje przy tobie.
Księżyc ubywający
Od pełni do nowiu.
Od pełni do nowiu Księżyc ubywa. Kalendarze księżycowe uważają tę porę za czas korzeni: soki roślin mają wtedy schodzić w dół, więc sieje się i sadzi warzywa korzeniowe, cebulę i ziemniaki. Dawne polskie poradniki zalecały w ostatniej kwadrze wykopywać warzywa z ogrodu, bo bulwy, korzenie i cebule miały wtedy dłużej zachować świeżość. Ubywający Księżyc to też tradycyjna pora przycinania krzewów, na przykład róż wczesną wiosną. Jeden z osiemnastowiecznych kalendarzy twierdził nawet, że drzewa sadzone w tej fazie obficiej owocują, choć rosną niżej.
Nów
Księżyca prawie nie widać.
Nów to pora, gdy Księżyca prawie nie widać i zaczyna się nowy cykl. Dawne rady są tu sprzeczne. Według jednych sadzonki lepiej się wtedy przyjmowały, więc „na nowiu” ścinano wierzbę na płoty i do sadzenia. Inni radzili siać groch trochę przed nowiem, a w sam dzień jego nastania odłożyć prace w ogrodzie. Podobnie część współczesnych kalendarzy księżycowych zaleca odczekać, aż nów minie. W Krakowskiem, jak zapisał Oskar Kolberg, wierzono, że to czas, gdy czarownice mają najwięcej swobody.
Grudzień 2026
| Faza | Początek | Okres do następnej fazy | Koniec |
|---|---|---|---|
| pełnia | wt. 24 listopada, 15:53 | Księżyc ubywający (od pełni do ostatniej kwadry) | wt. 1 grudnia, 07:09 |
| ostatnia kwadra | wt. 1 grudnia, 07:09 | Księżyc ubywający (od ostatniej kwadry do nowiu) | śr. 9 grudnia, 01:52 |
| nów | śr. 9 grudnia, 01:52 | Księżyc przybywający (od nowiu do pierwszej kwadry) | czw. 17 grudnia, 06:43 |
| pierwsza kwadra | czw. 17 grudnia, 06:43 | Księżyc przybywający (od pierwszej kwadry do pełni) | czw. 24 grudnia, 02:28 |
| pełnia | czw. 24 grudnia, 02:28 | Księżyc ubywający (od pełni do ostatniej kwadry) | śr. 30 grudnia, 19:59 |
| ostatnia kwadra | śr. 30 grudnia, 19:59 | Księżyc ubywający (od ostatniej kwadry do nowiu) | czw. 7 stycznia, 21:24 |