Przysłowia na kwiecień
„Kwiecień plecień” zna chyba każdy. Dawniej tłumaczono, że ten miesiąc przeplata trochę zimy i trochę lata – tak zapisał to między innymi Oskar Kolberg, a za nim Adalberg. Przysłowia na kwiecień chwalą ciepłe deszcze i grzmoty, które cieszyły gospodarza, ale ostrzegają też przed śniegiem, który potrafi jeszcze wrócić. Wiele z nich mówi o siewie: na św. Wojciecha i św. Jerzego patrzono, czy zboże urosło już tak, że skryje wronę, a na św. Marka kończono siew owsa i zaczynano siać tatarkę, czyli grykę. Swoje przysłowie ma też pierwszy kwietnia – o żartach i omyłkach.
O miesiącu i pogodzie
„Ciepłe deszcze w kwiecień rokują pogodną jesień.”
„Grzmot w kwietniu – dobra nowina, już szron roślin nie pościna.”
„Kwiecień – plecień: bo plecie niby zimą, niby latem, a przeplata wszystko kwiatem.”
„Sprzyja nam rok, gdy wilgotny kwiecień, gdy nie bardzo słotny.”
„Choć i w kwietniu słonko grzeje, nieraz pole śnieg zawieje.”
„W kwiecień nasienie miej, orz, bronuj i siej.”
Na dni świętych
„Prima aprilis: nie czytaj, nie słuchaj, bo się omylisz.”
„Na św. Wojciecha jest już w polu pociecha.”
„Na św. Wojciecha wrony z żyta nie widać.”
„Kiedy Jerzy skryje wronę w życie, będzie zboża obficie.”
„Na święty Jerzy trawa się pierzy.”
Pierzy się – tu: wyrasta, puszcza pierwsze źdźbła.
„Sadź ziemniaki w wilję św. Marka, to będzie pod krzakiem miarka.”
Wilja – dawna pisownia słowa wigilia, czyli dnia przed świętem.
„Deszcz w św. Marek, to ziemia jak skwarek.”
„Na św. Marka groch wyrasta z ziarnka.”
„Na św. Marka późny siew owsa, a wczesna tatarka.”
Tatarka – gryka.
Zobacz też
Źródło przysłów: S. Adalberg, „Księga przysłów, przypowieści i wyrażeń przysłowiowych polskich”, Warszawa 1889–1894. Pisownię zostawiamy dawną.